لەم گتووبێژەدا تیشکم خستۆتە سەر ئەم خاڵانە

 

１-                   کۆماری ئیسلامی بۆ داخستنی گەرووی هۆرمۆز، پێویستی بە سێ توانایی هەیە. یەکەم توانایی مووشەکی بۆ هەڕەشەکردن لە کەشتێکان، دووهەم هێزێکی ئاسمانی بەهێز کە بتوانێ کێشە بۆ هێزی ئاسمانی هاوپەیمانان واتە ئەمریکا و ئیسرائیل ساز بکات و هەڕەشە بێت بۆسەر کەشتێکان، سێهەم هێزی دەریای بەهێز. ئێران هیچ‌کام لەم سێ هێزانەی لە دەستدا نەماوە، هەر بۆیەش توانای هەڕەشەی ستراتژیک بۆ داخستنی گەرووی هۆرمۆزی نیە، ڕەنگە لەڕێی چاندنی مینی دەریای و قایەقی تووندڕۆ بەشێوەیەکی کاتی بتوانێ جموجۆڵێ بکات، بەڵام توانایی داخستنی گەرووی هۆرمۆزی نیە.

２-        ئێران گەروقوی ئەو میکرۆفۆنە ماچ دەکات کە ئەمریکێکان و ئیسرائیلێکان لەڕیی ئەوە، ئاگر بەست ڕابگەیەنن، ئێران نەتەنیا خۆی کە گرووپە تێرۆریستێکانی هاوپەیمانیشی هیچ توانایەکیان نیە بۆ هەڕەشە کردن لە ئەمریکا و ئیسرائیل

３-        موجتبا خامنەیی ڕۆسۆفیل‌ترین ڕێبەری ئیڕان کە پوتین خەت و مەشی سیاسەتی بۆ داڕشتوە، بۆیەش بەهیچ شێوەیەک ناتوانێ ڕێبەڕێکی عاقڵ لە خزمەت بەرژەوەندی وڵاتەکەی دابێت، ئەو پەیرەوی عەڵقی تێرۆریستی باوکی دەکات.

ئەمەش دەقی تەواوی ڤیدیۆکەی وتوو وێژ لەتەک کوردکاناڵ

 

 

شەماڵ تەرغیبی: بینەرانی خۆشەویستی کوردکەناڵ، ئەم کاتەتان باش. لە درێژەی ڕووماڵەکانی ئەمڕۆماندا، تایبەت بە ڕۆژی یەکشەممە، سەبارەت بە شەڕی نێوان کۆماری ئیسلامی و هاوپەیمانان لە ناوچەکەدا، لە خزمەت ئێوەی خۆشەویستداین. بۆ باس و بابەتی ئەمجارەمان یان بۆ ڕووماڵی ئەمجارەمان، میوانداریی زۆر بەڕێز کاک شاهۆ حوسێنی، شرۆڤەکار و چاودێری سیاسییمان کردووە کە لە ڕێگەی سکایپەوە لەگەڵمان دەبێت. کاک شاهۆ گیان، ئەم کاتەت باش.

 

شاهۆ حوسێنی: منیش ڕێز و سڵاوم هەیە بۆ خزمەت بینەرانی خۆشەویست و ئازیز و دڵۆڤانی کوردکەناڵ و حورمەتم هەیە بۆ هەموو کوردستانیانی هێژا و ئازیزم لە هەر شوێنێکی ئەم جیهانە پان و بەرینەدا دەژین و سوپاسی ئێوەی ئازیز و خۆشەویست دەکەم لە کوردکەناڵ.

 

شەماڵ تەرغیبی: زۆر سوپاس. کاک شاهۆ گیان، وەک جەنابیشت ئاگاداری و بینەرانی خۆشەویستیش، و ئێمەش هەوڵمان داوە لە کوردکەناڵەوە بەردەوام نوێترین و دروستترین لە ڕاستیدا زانیاری و هەواڵەکانیان ڕادەست بکەین. لە ماوەی هەشت ڕۆژی ڕابردوودا کە شەڕێکی قورس لە نێوان کۆماری ئیسلامی و بەمشێوەیە دوو وڵاتی ئەمریکا و ئیسرائیل کە دەکرێ وەک لایەنێکی هێزی هاوپەیمانی ناوی لێ بنێین، هاتووەتە ئاراوە. لە ئەنجامی ئەم شەڕە تاوەکو ئێستا، وەک جەنابیشت دەزانی، بەشێکی بەرچاو لە قیادەی سیاسی یان سەرکردایەتی سیاسی کۆماری ئیسلامی لە نێو چوون، لە سەرووی هەموویانەوە شەخسی عەلی خامنەیی کە زۆر جار وەک کۆڵەکەی خێوەتەکە ناویان لێ دەبرد. و لە هێرش و پەلامارەکانی دوو ڕۆژی ڕابردووشدا دەردەکەوێت کە پلان و شێوازی کار و میکانیزمی لایەنی ڕۆژاوایی بۆ هێرش بۆ سەر کۆماری ئیسلامی گۆڕانێکی بەسەردا هاتووە. گۆڕان بەو واتایەی کە دەبینین زۆرتر هەوڵ دەدرێت بناغە ئابوورییەکانی کۆماری ئیسلامی بکرێتە ئامانج، کە دوایین نموونەی یان زەقترین نموونەی لانی کەم تاوەکو ئێستا، کۆمپانیا نەوتییەکانی تاران بوون. پێم خۆشە بزانم لە نەزەری جەنابتەوە، ئایا گۆڕانێکی بنەڕەتی لە شێواز و تاکتیکی هێرشەکان هاتووەتە گۆڕێ یان نا، مەوزووعی دیکە لە گۆڕێیە؟

 

شاهۆ حوسێنی: بە بڕوای من، سەرەتا ئەمریکا و ئیسرائیل هەوڵیان دا سێ ئامانج هاوتەریب لەگەڵ یەکتر بپێکن. یەکەم ئامانج با بڵێین مێشکی تەفەککور و ئەندێشە و ئەقڵانییەتی سیاسی لە نێو کۆماری ئیسلامیدا بوو. واتە شەخسی یەکەمی حوکمڕانی لە کۆماری ئیسلامیدا کە عەلی خامنەیی بوو. عەلی خامنەیی بە مێشکی موتەفەککیر و لە ڕاستیدا بە تەوەرە و میترۆپۆڵی ئەندێشەی حوکمڕانیی ئێستای کۆماری ئیسلامی پێناسە دەکرا، بەو پێیەی کە هەر شتێک لە نێو کۆماری ئیسلامیدا، لە نێو چوارچێوەی ئابووریدا بێت، لە نێو چوارچێوەی سیاسیدا بێت، لە نێو چوارچێوەی کۆمەڵایەتیدا بێت، لە نێو چوارچێوەی کولتووریدا بێت، سەرچاوە و میترۆپۆڵی دەرچوون و ڕەچاوکردنەکەی لە بەیتی ڕێبەریدا بوو. بۆیە ئەوان هەوڵیان دا کە لە ڕاستیدا سەرچاوەی ئایدیۆلۆژیکی و گوتەمانیی کۆماری ئیسلامی کە شەخسی عەلی خامنەیی بوو، بپێکن. دووهەم دیاردە هاوتەریب لەگەڵ ئەو، هەوڵیان دا بەرپرسانی باڵای سەربازی، ڕەدەی یەکی سەربازی و ڕەدەی دووی سەربازیی کۆماری ئیسلامی بپێکن، کە لەوانە بەرپرسانی ئەرتەشی و سوپایی و بەرپرسانی باڵای سەربازی لە ڕەدە جیاوازەکانی ئەرتەش و سوپای پاسداران و بەسیج و ستادی کوللی نیروهای موسەللەح و ناوەندەکانی ئیتیلاعاتی و ئەمنییەتی بوو. سێهەم ناوەندێک کە هاوتەریب لەگەڵ ئەم دوو ناوەندە هەوڵیان دا ئەمریکییەکان بیپێکن، دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامی بوو، کە وەک بڵندگۆی تەبلیغات و دەزگای بڵاوکەرەوەی درۆ و دەلەسە و پڕوپاگەندەی حکوومەتی و ئایدیۆلۆژیکی، هەوڵیان دا کوێری بکەنەوە و لە ناوی بەرن و بەم شێوەیە سیگناڵە موخەریبەکانیان کە دەیتوانی کارتێکەریی نێگەتیڤ لەسەر ناوخۆ و لەسەر دەرەوە و لایەنگرانی کۆماری ئیسلامی دابنێت، ئەمانەیان کوێر کردەوە. واتە کارتێکەرییان لەسەریان هەبوو و زەبرێکی گورزێکی کاریگەریان لێ دان.

لەوە دەچێت لەمەوبەدوا، لە ڕاستیدا ئەمریکییەکان و ئیسرائیلییەکان بەو باوەڕەی کە توانیویانە پلانی یەکەم سەرکەوتووانە جێبەجێ بکەن، واتە ئێستا ئەمریکییەکان لەسەر ئەو باوەڕەن کە بەشی هەرە زۆری پێگەکانی مووشەکی و پەهبادیی ئێرانییەکانیان پێکاوە و لە ڕاستیدا شتێک بە ناوی هێزی بەرگرییەوە بە شێوەی ڕادار و بە شێوەی پەدافەند نەماوە. ئەوان لە هێرشی یەکەمدا ئەمانەیان لە ناو برد. ئێستا هاتوونە پلانی دووهەم و پلانی Bی هێرشەکان کە ژێرخانی ئابووریی کۆماری ئیسلامییە. واتە ئەو ژێرخانانەی کە بودجەی سەربازی و تێچووی ماڵی بۆ پەرەی تیرۆریزم لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لە هەموو جیهانی فەراهەم دەکرد.

ئەمریکییەکان بەم شێوەیە دەیانهەوێت، ڕەنگە لە ماوەی ئەم هەفتەیەدا بەرنامە ئەوە بێت کە بەیانهەوێت پێگە ئابوورییەکانی کۆماری ئیسلامی، ئەو پێگە و ئەو ناوەندانەی کە تێچووی شەڕ و خەرجی تیرۆریزم بۆ کۆماری ئیسلامی فەراهەم دەکات، لە ناو بەرن، بەو پێیەی کە کاتێک کۆماری ئیسلامی هیچ پێگە و ناوەندێکی بۆ دابینکردنی تێچووی شەڕ لە دەستدا نەمێنێت، ڕەنگە توانا، چونکە دەنگەکان باسیان لەوە دەکرد کە ئێرانییەکان لە هەوڵدان هەندێک سیستەمی مووشەکیی دوورهاوێژی زەوی بە هەوا لە چینییەکان و لە ڕووسییەکان بکڕن، بەڵام ئەمریکییەکان دەیانهەوێت ئەم ناوەندانە کە تێچووی ئەم مەخازنە، ئەم کڕین و ئەو کەرەستە سەربازییانە دابین دەکات، لە ناو بەرن. ئەمە لە لایەکەوە هەم تێچووی دابینکردنی کەرەستەی شەڕ لە کۆماری ئیسلامی دەستێنێت، هەم ئەوەی کە کارتێکەریی دەروونی لەسەر ناوخۆی کۆمەڵانی خەڵک هەیە. بەم شێوەیە کە کۆماری ئیسلامی لە دابینکردنی پێداویستییەکان و زەروورەتەکانی کۆمەڵگە کە ئەساسی حوکمڕانییە لە نێوان هەر حکوومەتێکدا، ئەمە لە دەست دەدات، لاواز دەبێت و بۆی دابین ناکرێت. و بەم شێوەیە ناڕەزایەتییەکان لە نێو کۆمەڵانی خەڵکدا ڕادیکاڵ و قووڵتر دەکاتەوە و دابڕانی کۆمەڵانی خەڵک و کۆماری ئیسلامی ڕادیکاڵتر دەکاتەوە.

 

شەماڵ تەرغیبی: زۆر باشە. کەواتە ئێوە گەرەکتانە بڵێن بە لە نێوبردنی قیادە یان بڕیاردەرانی سیاسی و سەربازی لە ئێران، پلانی دووهەم بریتی دەبێت لە وشککردنی سەرچاوە ماڵی و داراییەکانی ڕژێم. و دوای ئەو لاتان وایە پلانی سێهەم چی دەبێت؟ بەڕێکردنی هێزی زەمینی؟

 

شاهۆ حوسێنی: من پێم وایە بەهۆی تایبەتمەندیی جیۆپۆلیتیکی ئێران، ئەوەی کە ئێران جیۆپۆلیتیکی بەربڵاوە. بۆ وێنە مەسەلەن ئێمە دیتمان لە کاتی هێرشی بۆ سەر عێراقدا، هێرش بۆ سەر ئەفغانستاندا، ئەمریکییەکان بە هاوپەیمانەتی لەگەڵ بەریتانییەکان هێزی زەمینی و پیادەنیزامیان ناردە نێو ئەم وڵاتانە. بەڵام جیۆپۆلیتیکی ئێران جیۆپۆلیتیکێکی بەربڵاوە. ئەوەی کە ئەم ڕێژە گەورە و بەربڵاوە هێزی پیادەنیزام بکرێت، بخرێتە نێو ئێران و با بڵێین ئەو پیادەنیزامە وەک بەو شێوەیەی کە لە عێراق یان لە ئەفغانستان دیتمان شارەکان فەتح بکەن و شارەکان داگیر بکەن و دواتر بیگەڕێننەوە دەست خەڵک، ئەمە تۆزێک لە چاوەڕوانییەکان بە دوورە، تۆزێک لە... بەڵام من پێم وابێت بەرنامەی سێهەمیان ئەمە دەبێت کە بتوانن، ئەمە لە لێدوانی بەرپرسانی ئەمریکایدا، تەنانەت لە لێدوانی ترەمپیشدا ئەمەی ڕەت نەکردەوە، کە هێزەکانی دەلتا فۆرسی ئەمریکی، کۆماندۆکانی ئەمریکی و هێزە تایبەتەکانی ئەمریکی بۆ هەندێک گەڵاڵەی تایبەت، بۆ وێنە بۆ بردنەدەرەوە و خاریجکردن و لە دەست کۆماری ئیسلامی دەرهێنانی ئەم پاشکەوتە ئۆرانیۆمە ٦٠ لەسەدییەی کە غەنیی کردووە لە ناوەندەکاندا ماوەتەوە و حەشار دراوە و هێشتا لە بەردەستی کۆماری ئیسلامیدایە، ڕەنگە بۆ ئەم مەبەستە لەم هێزە تایبەتە کۆماندۆیە کەڵک وەربگیرێت و ئەمانە لە ئێران بەرنە دەرەوە، لە ئێران خاریج بکەن.

و لە بیریشمان نەچێت کاک شەماڵ، من ئێستاش لەسەر ئەو باوەڕەم کە هێزێکی کۆماندۆ و پیادەنیزامێکی یەکجار زۆری ئیسرائیلی و ئەمریکی هەر ئێستا لە ئێران بە شێوەی هوشمەند و تاکتیکی، بە شێوەیەکی یەکجار زۆر لەو کەسانەی کە ڕەنگە هاوپەیمانی پێ بێت یان هێرشی ئاسمانیی پێ بێت، ئەوان خەریکن دەیپێکن. واتە ئەو بەو مانایە نییە کە کۆماندۆکان و هێزی نیزامیی شاراوەی ئەمریکا و ئیسرائیل ئێستا لە ئێراندا نییە. بەهۆی ئەوەی کە ئێمە شاهیدین هەر جموجۆڵێکی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی، بۆ وێنە مەسەلەن ئێمەش دەبینین کە هێزەکانی سوپای پاسداران پێگەکانیان کاتێک بەجێ دەهێڵن، دەچنە نێو قوتابخانەیەک، دەچنە نێو کتێبخانەیەک، دەچنە نێو ئیدارەیەک یان لە شوێنێکی تر خۆیان حەشار دەدەن، بە فاسیڵەی چەند سەعاتێک، بە فاسیڵەی کەمتر لە ڕۆژێک هێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکی دەقیقەن دەگەنە سەریان و لێیان دەدەن. ئەوە بەو مانایەیە کە هێزێکی زەمینی و کارامە و کۆماندۆی کارئەزموودەی ئیسرائیلی و ئەمریکی هەر ئێستا لە نێو شارەکانی ئێراندایە، گەڕە دەدەن بە هێزی ئاسمانی و موختەساتی جوگرافیی جموجۆڵەکان دەدەن بە هێزە ئەمریکییەکان. من پێم وابێت پلانی دوای ئەمانە دەبێت کە بەم شێوەیە بۆ ڕاگرتنی هەندێک دیاردەی تایبەت، بۆ وێنە ئەو ئۆرانیۆمە غەنییەکراوەی کە گەیشتووەتە سەرووی ٦٠ لەسەد یان ٦٠ لەسەد، بۆ لە دەستڕەس خاریجکردنی ئەوانە لە دەست کۆماری ئیسلامی، ڕەنگە ئەم هێزانە بە شێوەی هێرشی کاتی و با بڵێین هێرشی سەریع بۆ کورتخایەن کەڵکی لێ وەربگیرێت.

 

شەماڵ تەرغیبی: زۆر باشە. کاک شاهۆ، یەکێک لەو پرسیارە گرنگانەی کە لانی کەم بۆ کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان گرنگییەکی تایبەتی هەیە و ڕەنگە زیادەڕۆیی نەبێت ئەگەر بڵێین ئەمە ئێستا دەغدەغەیەکی سەرەکییە یان خەڵخەلەیەکی زەینیی زۆر گرنگە بۆ خەڵکی ئێمە لە ڕۆژهەڵات، کە ئێمە چیمان لێ بەسەر دێت؟ کورد لە کوێی هاوکێشە و موعادەلەکاندا جێ دەگرێت؟ پێتانوایە کە مەسەلەی پێکهێنانی هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران و ئەو خەبەر و هەواڵانەی کە بڵاو دەکرێتەوە، هەیئەتی کورد سەردانی واشنتۆنیان کردووە، پێشوازییان لێ کراوە، ئەوەی کە ناوە ناوە سەرکردە سیاسییەکان لە ئاستی باڵا وەک ترەمپ، وەک ماکرۆن بە زمانی کوردی یان لەسەر کورد لێدوان دەدەن، قسە دەکەن، چیمان پێ دەڵێت؟ پەیامی ئەمانە چییە؟

 

شاهۆ حوسێنی: من پێم وایە یەکێک لە قەڵش و کەلێنە هەرە گەورەکانی بزووتنەوەی ئازادیخوازانەی کوردستان، ئێمە لە بیرمان نەچێت حاشاهەڵنەگرە کە ئەوەی لە کوردستان دەگوزەرێت خەباتێکی ئازادیخوازانەیە، خەباتێکی دیموکراتیکیشە. بەهۆی ئەوەی کە ئێمەی کورد کە داوای مافی خۆمان دەکەین، کە داوای سەلماندنی مەشرووعییەتی مافی نەتەوەیی خۆمان دەکەین، نکۆڵی لە مافی نەتەوەیی هیچ کەسێکی تر ناکەین. بۆ وێنە کاتێک فارسەکان باس لە مافی نەتەوەیی خۆیان دەکەن، بە ئاشکرا نکۆڵی لە مافە نەتەوەییەکانی تر دەکەن. بۆیەش ئەوان فاشیست پێناسە دەکرێن، دیکتاتۆر و پاوانخواز پێناسە دەکرێن. بەڵام ئێمە لەسەر ئەو باوەڕەین کە خەباتی نەتەوەخوازانەی کورد خەباتێکی دیموکراتیکە، خەباتێکی ئازادیخوازانەیە بەهۆی ئەوەی کە هاوتەریب لەگەڵ ئەوەی کە ئێمە پشتیوانیی مافی خۆمان دەکەین، داوای مافی خۆمان دەکەین و سوور و مکوڕین لەسەر وەدیهێنانی مافی چارەنووسی خۆمان، بەڵام لە هەمان کاتدا ئەم مافە و ئەم شەرعییەتە بۆ هەموو نەتەوەکانی تریش قایڵین. یەکێک لە قەڵش و کەلێنە گەورەکان کە لە خەباتی دیموکراتیک، لە خەباتی ئازادیخوازانە و مافخوازانەی کورددا هەبوو، ئەم دابڕاوییەی ناوماڵی کورد بوو. بەهۆی ئەوەی کە جامعەی جیهانی چاوی لێ دەکرد، بیلئەخیرە کێ نوێنەری کوردە؟ بیلئەخیرە کێ گوتەمانی مەقبووڵ و مۆردی تەئید و پەسەندی کوردە؟ ئێستا کە ئەم هاوپەیمانییە بە وجود هاتووە، ئەم هاوپەیمانییە شێوە و فۆرمی گرتووە، و ئەم گوتەمان و دیسکۆرسە لێکبڵاوانە لە خاڵێکدا گەیشتوونە یەک، ئێستا کۆمەڵگەی جیهانی و جامعەی جیهانی تێ دەگات کورد یەک ماڵە، کورد یەک نەتەوەیە، کورد یەک گوتەمانە، کورد یەک داخوازییە. ئەمە گەیشتووەتە جامعەی جیهانی و بێگومان ڕەنگدانەوەی زۆر پۆزەتیڤتریشی دەبێت. و لە ماوەی هەفتەکانی داهاتوودا و ڕەنگە لە مانگەکانی داهاتوودا ئێمە شاهیدی وەرچەرخان و شاهیدی ڕویکەردی زۆر جیاوازتر لەمە دەبین. و هەر ئەمەشە کە سەڵتەنەتخوازەکان و لایەنگرانی سەڵتەنەتخوازی و فاشیزم لە ئێرانی هەڵبزاندووەتەوە. ئێمە کە چاو لەم میدیایانە دەکەین کە لە نێو دەستی پۆزیسیۆنی کۆماری ئیسلامیدان، هاوتەریب و تەریب لەگەڵیان ئەو میدیایانەی کە لە دەرەوە لەبەر دەستی سەڵتەنەتخوازەکاندان، لە یەک ئامانجدا وەک یەک دەست نراونەتە پێش، ئەویش دژایەتیکردنی یەکگرتوویی ناوماڵی کوردە. ئەمە نیشان دەدات کە ئەمە ڕەوتێکی دروستە، ڕەوتێکی مەترسیدارە بۆ سەر پاوانخوازی و دیکتاتۆرییەت لە ئێران. کەوابوو ئەوەی کە کێشەیەکە کە لە ناوخۆی کۆماری ئیسلامی هەڵبزاندووەتەوە و لە دەرەوە ڕەوتی فاشیستی سەڵتەنەتتەڵەبی هەڵبزاندووەتەوە، نیشان دەدات کە هەنگاوێکی دروست، پۆزەتیڤ و ئەرێنییە. و بێگومان فارسەکان بە گشتی چ پۆزیسیۆنی فارس و پۆزیسیۆنی فارس، ئەوەی کە دژبەری ئەم هاوپەیمانی و یەکگرتوویی ناوماڵی کوردە، لەمە بە دروستی تێگەیشتووە کە جامعەی جیهانی ڕویکەرد و ڕوانگە و هەڵسوکەوتەکانی لەمەوبەدوا لەگەڵ کورد و لەگەڵ کوردستان و لەگەڵ مافی کورد جیاوازتر لەمەو پێش دەبێت. بۆیە ئێمە دەتوانین خەباتی کورد دابەش بکەین بە بەر لە هاوپەیمانیی کوردستان و پاش هاوپەیمانیی کوردستان، کە لێکەوتەکانی ئەم هاوپەیمانییە لە پاش دەرکەوتنی ئەم هاوپەیمانییە زۆر جیاواز دەبێت.

 

شەماڵ تەرغیبی: کە سروشتییە ئەرکی هاوپەیمانییەکە لەم قۆناغە هەستیار و مێژووییە زۆر قورستر دەبێت. کاک شاهۆ، ئەمەوێ سەبارەت بە مەوزووعێکی کلیدیتر باسەکەمان ئیدامە بدەین. خۆتان ئاگادارن کە لە یەکەم ڕۆژی دەستپێکی شەڕەکەوە تاوەکو ئێستا، کۆماری ئیسلامی کە دوور لە چاوەڕوانیش نەبوو، ئینتەرنێتی بە ڕووی خەڵکدا داخست و بە جۆرێک لە جۆرەکان ئێرانی کردە زیندانێکی وەحشەتناک لە ڕاستیدا کە خەڵک دەستڕەسییان بە زانیاری نییە، خەڵک ناتوانن ئەو جۆرەی کە پێویستە هەواڵەکان بۆ دەرەوەی سنوورەکانی ئێران بگوازنەوە.

کەم و زۆر لەملا و لەولا بە هۆکاری جۆراوجۆر ڕەنگە توانیبێتیان ئەم کارە بکەن، بەڵام تاوەکو ئێستا ڕەنگە یەکێک لە سەرەکیترین پردی پەیوەندییەکانی نێوان خەڵک لەگەڵ دنیای دەرەوە هەر ئەم مانگی دەستکرد و سەتەلایت و بەرنامە تەلەڤزیۆنییانە بێت کە ئێمەش وەک کوردکەناڵ یەکێک لەو پردانە بووین. پێم خۆشە لێرە فۆکۆسمان لەسەر ئەو مەوزووعە بێت. پێتانوایە یان پەیام یان ڕاسپاردە یان تەوسیە چی هەیە کە خەڵک بیزانێت و گوێی لێ بگرێت و ئیجرای بکات؟ چ لەم قۆناغە هەستیارە چ بۆ دوای کۆماری ئیسلامی. خەڵک دەتوانن چۆن لەو ڕێکخراوەییەی کە هەیانبووە پێشتریش، تەبایەت بکەن و ئیدامە بدەن بۆ گەیشتن بە سەرمەنزڵگەی ئازادی؟

 

شاهۆ حوسێنی: کاک شەماڵ، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ئێستا وەک جەنابت بە دروستی ئاماژەتان پێ کرد، ئێران بە گشتی بووەتە زیندانێک کە قەتیس کراوە، کە دابڕاوە لە گشت ئەم جیهانە. و ڕەنگە کۆمەڵانی خەڵکی ئێستای ناوخۆ زۆر بە دەگمەن، زۆر بە کەمی و هەندێک جار هەندێک هەواڵی فەیک بە دەستیان بگات لە جیهانی دەرەوە، لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران. بەڵام ئەم تێکۆشەرانەی کە لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێرانن، بۆ وێنە هاوپەیمانیی هێزە کوردستانییەکان، کە ئیتر من پێی دەڵێم بەرەی دیموکراتیکی یەکگرتووی کوردستان. ئەم بەرەیە دەستڕەسی بە زانیاریی ئەسیڵ و ڕەسەن و دروست و بێگرێوگۆڵ هەیە. ئەم هاوپەیمانییە نیشانی داوە لە ماوەی زیاد لە ٤٠ ساڵ بەربەرەکانی و خەبات بە دژ کۆماری ئیسلامی، جگە لە سەداقەت، جگە لە ڕاستبێژی، جگە لە خەمخۆریی گەل و نیشتمان، جگە لە دڵسۆزی بۆ کورد و کوردستان، هیچ ئاوات و ئارەزوو و مەبەست و ئامانجێکی تری نەبووە. لەم سات و وەختانەدا تەنیا سەرچاوەی ڕاستەقینە، تەنیا سەرچاوەی متمانەپێکراو، ئەم میدیایانەی هاوپەیمانیی هێزی کوردستانییە. من داواکارم لە کۆمەڵانی خەڵک، ئەگەر خوازیاری بیستنی هەواڵی ڕاستەقینەن، ئەگەر خوازیاری بەدواداچوون بۆ ڕاستەکانن، ئەمە میدیای هێزی کوردستانی هەیە. و لەم بورهە هەستیار و دژوارەدا، بۆ پاراستنی ئەهوەنی، بۆ پاراستنی گیان، ماڵ، هەر شتێکی کە بۆ دوارۆژی پاش کۆماری ئیسلامی، ئێمە پێویستیی گرنگمان پێی هەیە. ئێمە پێویستمان بەو لاوە شۆڕشگێڕ و خوێنگەرمانە هەیە لە ناوخۆ کە بمێنن، کە ببن، کە حوزووریان بە زیندوویی بۆ پاش کۆماری ئیسلامی بمێنێت. ئەو ئیرادەیە، ئەو هەست و جۆش و خرۆشە کوردستانییە لە نێو کۆمەڵانی خەڵکدا پارێزراو بمێنێت. کۆمەڵانی خەڵک لە ناوخۆ پێویستە و دەبێ ڕەچاوی ڕێنماییەکان، پێشنیارەکان و ئەو دیاردانەی کە میدیای هاوپەیمانیی کوردستان ڕای دەگەیەنێت، ڕەچاوی بکەن. گوێبیستی بن و گوێڕایەڵی بن. بەهۆی ئەوەی کە جگە لە دڵسۆزیی کوردستان، جگە لە دڵسۆزی بۆ کورد، جگە لە دڵسۆزی بۆ مافی نەتەوەیی کورد، میدیای هاوپەیمانیی کوردستان هیچ خەمێکی تری نییە. بۆیە من داواکارم لە کۆمەڵانی خەڵک، ئەگەر شوێن سەرچاوەیەکی ڕاستەقینە و سادق بۆ هەواڵ دەگەڕێن، میدیای کوردستانی. ئەگەر میدیای کوردستانی ڕاسپاردەیەکی هەیە، ئەگەر میدیای کوردستانی داخوازییەکی لە کۆمەڵانی خەڵک هەیە، تکایە ڕەچاوی بکەن، تکایە گوێبیستی بن بۆ پاراستنی خۆتان، ماڵتان، ژیانتان، گیانتان. بۆ دوارۆژی کوردستان، ئێمە هەموو پێکەوە پێویستمان بە یەکتر هەیە.

 

شەماڵ تەرغیبی: هەر بژی، هەر بژی. زۆر زۆر سوپاس بەڕێز شاهۆ حوسێنی، شرۆڤەکار و چاودێری سیاسی. سوپاس بۆ ئەوەی کە لەم ڕووماڵە لەگەڵمان بوویت. هیوادارم لە داهاتوویەکی نزیکدا دەرفەت هەبێت و دووبارە لە زانیارییەکانی جەنابت کەڵک وەربگرین. سوپاسی دووبارە.

شاهۆ حوسێنی: منیش سوپاسی ئێوەی ئازیز دەکەم لە کوردکەناڵی خۆشەویست. هەر بژی.

شەماڵ نەغیبی: لەگەڵمان بن، لەگەڵتانین لە کوردکەناڵ، دەنگی ڕاستبێژی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی نیشتمان. هەر بژی.

آنتروپی انجماد ایدئولوژیک؛ آنتولوژی فرار از سوژەگی به دامان پناهگاه

 

باوکی گلارە

در ساحت هستی‌شناسانه‌ی قدرت، آنگاه که اراده‌ی حاکم بر مدار انجماد ایدئولوژیک قفل می‌شود، واقعیتی هولناک رخ می‌دهد: نظام سیاسی از یک موجود زنده و پویا، به یک سازه‌ی متصلب و شکننده بدل می‌گردد. اینجاست که قانون دوم ترمودینامیک بر اراده‌ی معطوف به قدرت چیره می‌شود؛ آنتروپی (تمایل ذاتی به فروپاشی) در پس دیوارهای سنگی جزم‌اندیشی انباشته می‌گردد تا در نقطه‌ای از زمان، به (تکینگی سقوط) برسد.

دیکتاتور در این ساحت، نه یک راهبر، که نگهبان یک ایده‌ی منجمد است. او برای گریز از صیرورت مدام تاریخ و مسئولیت سنگین سوژه بودن (به مثابه موجودی پاسخگو در برابر دیگری)، به تاریکی بونکر پناه می‌برد. پناهگاه در اینجا نه یک سازه‌ی تدافعی، بلکه تجسد فیزیکی فرار از سوژگی است. او به دامان بتن می‌گریزد تا از نگاه قضاوت‌گر دیگری (مردم) پنهان بماند؛ چرا که نگاه انسان آزاد، توهم خدای‌گونه‌ی او را در هم می‌شکند و او را به قامتِ لرزان یک فانی خطا‌کار تقلیل می‌دهد. او در بن‌بست این پناهگاه متافیزیکی، (مطلق) در لایه‌های سنگی انکار خویش جان می‌دهد. او مرگ در انزوا را برمی‌گزیند تا (بت) درونش نشکند و (انسان) بیرون متولد نشود. این فرجام، پیروزی نهایی سکون بر حرکت است؛ جایی که ایدئولوژی در اوج صلبیت، به صفر مطلق هستی می‌رسد و در سیاه‌چاله‌ی تنهایی خویش محو می‌گردد.

کنش ایدئولوژیک: تکوین (حقیقت صلب) در برابر (واقعیت سیال)

در ساحت هستی‌شناسانه‌ی قدرت، کنش‌های خامنه‌ای در طول دهه‌ها، تمرینی مداوم برای تبدیل امر سیاسی به امر قدسی غیرقابل مذاکره بود. او از منظر فلسفی به دنبال توقف زمان بود؛ اراده‌ای برای منجمد کردن صیرورت تاریخ در نقطه‌ای که خود را «نایب حقیقت» می‌پنداشت. در این پیکار، او (حقیقت صلب) خویش را در برابر (واقعیت سیال) جامعه قرار داد.

۱. ایدئولوژی به مثابه زره

برای او، ایدئولوژی نه یک نقشه‌ی راه برای زیستن، بلکه یک پوسته‌ی سخت بود. در بیولوژی، موجوداتی با پوسته‌ی سخت، از درون نرم و آسیب‌پذیرند و تمام توان خود را در قشر بیرونی متمرکز می‌کنند. هر کنش او ( از فتوای منع واردات واکسن تا فرمان سرکوب خیابان ) لایه‌ای جدید از بتن و انجماد بر ذهنیت نظام می‌افزود. او به جای ترمیم پیوند با هسته‌ی درونی (جامعه)، لایه‌های محافظ بیرونی را ضخیم‌تر کرد، غافل از آنکه وقتی فشار واقعیت سیال از حد تحمل پوسته فراتر رود، سیستم نه خم می‌شود و نه تغییر می‌کند، بلکه خورد می‌شود.

۲. آنتروپی انجماد و فروپاشی صلب

در فیزیک، آنتروپی تمایل ماده به بی‌نظمی است، اما در دیکتاتوری، ما با (آنتروپی انجماد)روبرو هستیم. او خود را نه یک زمامدار، بلکه تنها مجرای حقیقت می‌دید و در این نظام فکری، هرگونه انعطاف، نه یک تاکتیک هوشمندانه، بلکه یک گناه وجودی تلقی می‌شد. این انجماد سوژه، سیستم را به قدری صلب کرد که هر ترک کوچکی در بدنه‌ی آن، به معنای فروپاشی کل سازه بود. او می‌خواست با بتن‌ریزی بر شکاف‌های اجتماعی، جلوی جریان طبیعی تاریخ را بگیرد، اما فیزیک رهایی همیشه از انجماد ستم قوی‌تر است.

۳. آنتولوژی فرار: از سوژگی به دامان پناهگاه

پناهگاه، تجسد فیزیکی این معماری ذهنی است؛ غایت منطقی کسی که از مواجهه با (دیگری) وحشت دارد. او برای گریز از مسئولیت سنگین سوژه بودن ( یعنی موجودی فانی که می‌تواند اشتباه کند و مورد قضاوت قرار گیرد) به تاریکی بونکر گریخت. پناهگاه جایی است که در آن (واقعیت سیال) خیابان نفوذ نمی‌کند و او می‌تواند تا آخرین لحظه در توهم (حقیقت منجمد) خویش باقی بماند. فرار به پناهگاه، انتحار نمادین کسی بود که ترجیح داد زیر تلی از بتن دفن شود، اما با نگاه عریان حقیقت در چشمان مردم روبرو نشود.

۴. فرجام سنگی: جایی که "بت" می‌میرد تا "انسان" متولد شود

مرگ او در پناهگاه، لحظه‌ی برخورد فیزیک سرد ماده با متافیزیک ادعایی قدرت بود. پرونده‌ی او در پناهگاه بسته شد، چرا که او دهه‌ها پیش در ذهن خویش بونکری از جزم‌اندیشی ساخته بود. او در جستجوی قدرت مطلق، به انزوای مطلق رسید و در نهایت به آغوش همان سنگی بازگشت که عمری سعی داشت قلب یک ملت را به آن تبدیل کند. با فروپاشی این (حقیقت منجمد)، انجماد شکسته شد تا سرانجام، واقعیت سیال زندگی و انسانی، فرصت متولد شدن پیدا کند.

شخصیت پارانوئیک: آنتولوژی (قلعه)

شخصیت ایدئولوژیک او بر پایه‌ی یک «دوگانه آشتی‌ناپذیر» بنا شده بود: خودی/غیرخودی و حق/باطل.

ترس از لرزش بت: در روان‌شناسی اعماق، دیکتاتوری که دهه‌ها از (ایمان) و (نصرت) دم زده، بیش از هر چیز از (ابتذال شکست) وحشت دارد. او نمی‌تواند مثل یک سیاستمدار سکولار، چمدانش را ببندد و به تبعید برود؛ چون او مدعی پیوند با (امر مطلق قدسی) است.

پناهگاه به مثابه محراب: فرار به پناهگاه برای او، آخرین کنش مذهبی است. او به جایی می‌رود که صدای (ناپاک) معترضان و بوی (عصیان) خیابان به آن نرسد. پناهگاه، غایت پارانویای اوست؛ مکانی که در آن (خالص‌سازی) به اوج می‌رسد و او تنها با (سایه‌های وفادار) خویش باقی می‌ماند.

 

گره مرگ در پناهگاه: انتحار نمادین یک "ایماژ"

مرگ او در پناهگاه، لحظه‌ی برخورد (فیزیک سرد بتن) با (متافیزیک ادعایی قدرت) است.

سقوط سوژه به ابژه: در لحظه‌ی انفجار یا احتضار در بونکر، آن (رهبر شبەفرهمند) که خود را فراتر از تاریخ می‌دید، به یک (جرم فیزیکی) در زیر آوار تقلیل می‌یابد. این همان آنتولوژی فرار از سوژگی است؛ او ترجیح می‌دهد زیر تلی از خاک دفن شود، اما با نگاه فاتحانه‌ی دشمن (مردم) روبرو نشود.

بسته شدن پرونده‌ی "هیچ": مرگ در پناهگاه، شهادت نیست؛ بلکه غیبت نهایی است. او که همیشه از پشت شیشه‌ها یا از طریق بلندگوها با جهان سخن می‌گفت، در انتها به سکوت مطلق سنگ بازمی‌گردد. اینجاست که انسان متولد می‌شود؛ نه به دست او، بلکه از مسیر عبور از جنازه‌ی منجمد او.

 

 

کلام پایانی

مرگ خامنه‌ای در پناهگاه، نه یک اتفاق نظامی، بلکه (امضای نهایی هستی‌شناختی) بر پای مقاله‌ی عمرش بود. او در تمام طول حکمرانی‌اش،(انسان) را به نفع (ایدئولوژی) و (زندگی) را به نفع (انجماد)  ذبح کرده بود. پناهگاه، آخرین ایستگاه قطاری بود که ریل‌هایش را دهه‌ها پیش با جزم‌اندیشی فرش کرده بود؛ حفره‌ای در دل زمین برای کسی که از وسعت آسمان آزادی می‌هراسید.

این فرجام، پیروزی محتوم (واقعیت سیال) بر (حقیقت منجمد) بود. او که می‌خواست زمان را در تقویم خیالی خویش متوقف کند، در نهایت در چگالی مطلق تنهایی خویش فرو بلعیده شد. پناهگاه، محراب نهایی نیهیلیسم او بود؛ جایی که ثابت شد هر چقدر دیوارها ضخیم‌تر باشند، فریاد تهی‌بودگی درون، بلندتر به گوش تاریخ خواهد رسید.

او به آغوش همان سنگی بازگشت که عمری تلاش کرده بود ذهن یک ملت را با آن سیمان کند. با بسته شدن در آن پناهگاه، نه یک رهبر، که یک (توهم منجمد) به خاک سپرده شد تا از خاکستر آن، (انسان آزاد) بدون هراس از سایه‌های سنگی، در آستانه‌ی تولدی دوباره بایستد.

((پناهگاه، آخرین سنگر موجودی بود که از "بودن" می‌ترسید؛ او در بتن دفن شد تا ثابت شود که زندگی، از هر سازه‌ی نامیرایی، ماندگارتر است.))

منبع: کوردستان میدیا

کوردبودگی به مثابه وجود؛ قاطعیت دازاین کورد در برابر ایدئولوژی سلطه

 

شاهو حسینی

مسأله، تقابل ساده‌ی میان هویتها، جغرافیای‌مرزبندی‌شده یا قشربندی اجتماعی نیست؛ این تقابل، در سطحی بنیادین‌تر، مرزی هستی‌شناختی است میان «بودن» و «وانمود بودەگی». تاریخ متافیزیک، از افلاطون تا سوبژکتیویته‌ی مدرن، همواره هستی را در چنبره‌ی مفاهیم کلی، انتزاعی و بی‌مکان اسیر کرده است. این (بی‌مکانی)، استراتژی اصلی قدرت برای هموار کردن راه سوژه‌سازی‌مطیع است؛ چرا که سوژه‌ی بی‌مکان، سوژه‌ای است که به راحتی در ماشین خوردکننده‌ی یکسان‌سازی، بازتعریف و بلعیده می‌شود. اما حقیقت آشکار و گریزناپذیر اینجاست: وجود، نه در خلاء مفاهیم، بلکه تنها در جایی رخ می‌دهد که «مکان»، اساس هستی باشد. مکان در اینجا نه یک مساحت جغرافیایی، بلکه بستر گشودگی حقیقت است.

در این افق، (کوردبودگی) نه یک میراث موزه‌ای منجمد و نه یک نوستالژی رمانتیک برای گذشته، بلکه یک (ضدگفتمان هستی‌شناسانه) و یک کنش مدام عصیان در برابر (هضم‌شدگی) است. وقتی هستی کورد، همواره در مرز میان (اعلان حضور) و (تحمیل غیبت) نوسان می‌کند، و بەسان موجودی که در افق معنایی دیگری (گفتمان حاکم) تعریف، ترجمه و تفسیر می‌شود، پیشاپیش از ساحت اصالت خویش خلع‌ید شده است. چنین موجودی، لزوما یک (موجود دست‌دوم) است؛ موجودی که بودنش نه یک رخداد آنتولوژیک، بلکه یک اعتبار عاریه‌ای است که از سوی مرکز قدرت به او تحمیل شده است.

این موجود دست‌دوم، در حالی که گمان می‌برد هست، تنها در حال بازنمایی نقشی است که گفتمان حاکم برای او نوشته است. او در زبان دیگری نفس می‌کشد، با مفاهیم دیگری می‌اندیشد و حتی رنج خویش را با کلمات دیگری روایت می‌کند. او تنها وانمود می‌کند که هست، در حالی که ریشه‌های هستی‌شناختی‌اش در نیستی تحمیلی معلق مانده است. این معلق بودن، همان (بی‌خانمانی) هایدگری است؛ وضعیتی که در آن، دازاین از خانه‌ی خود (زبان و مکان خویش) رانده شده و در فضای خاکستری (ترجمه) به بند کشیده شده است. موجود دست‌دوم، نسخه‌ای تقلیل‌یافته و بی‌خطر از یک حقیقت سرکوب‌شده است که تنها به شرط (شبیە شدن به دیگری)، اجازه‌ی تنفس در فضای عمومی را می‌یابد.

موجود اول بودن، یعنی نپذیرفتن این نقش سایه‌وار. یعنی درک قاطعانه‌ی این حقیقت که دازاین، اگر از (مکان‌مندی اصیل) خویش گسسته شود، دیگر نه یک (پاسبان وجود)، بلکه تنها یک (ماده‌ی خام گفتمانی) برای بازتولید چرخه قدرت خواهد بود. کوردبودگی در این معنا، به مثابه بازگشت به آن (مکان نخستین) است؛ جایی که هستی، لایه‌های ستبر ایدئولوژی را می‌شکافد تا خود را بدون لکنت، بدون میانجی و بدون نیاز به تایید دیگری، فریاد بزند. این متن، دعوتی است به یک نبرد رادیکال: نبرد برای نجات (بودن اصیل) از چنگال (وانمودگی تحمیلی)؛ تلاشی برای اثبات این مدعا که وجود بی‌مکان، چیزی جز یک برساخته‌ی بدلی و کدر در ویترین پرزرق‌وبرق ایدئولوژی نیست.

زبان به مثابه سنگر وجود: از لکنت تا فریاد

اگر موجود دست‌دوم را موجودی تعریف کنیم که در افق دیگری معنا می‌یابد، زبان تحمیلی، نه صرفا یک ابزار ارتباطی، بلکه بزرگترین کارخانه‌ی تولید و تکثیر این موجودیت بدلی است. زبان در اینجا، یک (قالب پیش‌ساخته) است که وجود دازاین کورد را پیش از آنکه فرصت ظهور پیدا کند، مثله می‌کند. دازاین کورد، هنگامی که ناچار است وجود خویش را در خانه‌ی زبان دیگری سکنی دهد، دچار یک (بی‌خانمانی هستی‌شناختی) می‌شود. او در این خانه، نه یک مالک، بلکه مستاجر است که مدام باید ابعاد وجودی خود را برای گنجیدن در اتاق‌های تنگ این زبان بەسر ببرد. این بیگانگی، خود را در قالب یک (لکنت بنیادین) آشکار می‌کند. این لکنت، یک عارضه‌ی زبان‌شناختی نیست؛ بلکه نشانه‌ی ستیز جان‌کاه وجود با موجودی است که برای تمامیت او تنگ و بیگانه است. در زبان تحمیلی، واژگان برای سوژه (گداخته) نیستند؛ آن‌ها مفاهیمی سرد و انتزاعی‌اند که از تاریخ و زیست‌جهان او تهی شده‌اند. موجود دست‌دوم در این زبان، همواره در وضعیت(ترجمه‌ی مداوم) زندگی می‌کند؛ او پیش از آنکه حرف بزند، باید خود را سانسور و بازنویسی کند تا برای (دیگری)و (گفتمان حاکم) قابل‌فهم و (به‌هنجار) به نظر برسد. این ترجمه‌ی مدام، انرژی هستی‌شناختی او را می‌بلعد و از او موجودی لرزان، بی‌اعتماد و (در حاشیه) می‌سازد که همواره به دنبال تایید مرکز است.

 

در مقابل، بازگشت به زبان مادری، نه یک تعصب زبانی، بلکه اولین و قاطع‌ترین گام برای بازیابی جایگاه (موجود اول) است. زبان مادری، تنها جایی است که در آن میان (واژه) و (اشیاء)، میان(احساس) و (بیان)، شکافی وجود ندارد. در این زبان، کوه، رنج، و آزادی، مفاهیم انتزاعی کتاب‌های درسی نیستند، بلکه بخشی از کالبد وجودی سوژه هستند. این زبان، سنگری است که در آن هستی، بدون نیاز به واسطه‌ی گفتمان‌های میانجی و بی‌آنکه مجبور باشد از فیلتر (خوشایند دیگری بودن) عبور کند، خودش را به شکل برهنه فریاد می‌زند. این فریاد، نقطه‌ی پایان وانمودگی است. وقتی دازاین کورد به زبان خویش (نام می‌نهد)، در واقع دارد جهان را از نو خلق می‌کند. او با هر واژه‌ی اصیل، خانه‌ای را که گفتمان سلطه برایش ساخته بود ویران می‌کند تا بر روی ویرانه‌های آن، سکنا گزیدن اصیل را تجربه کند. زبان مادری در اینجا، به مثابه نوری است که بر تاریکی (عدم تحمیلی) می‌تابد و به موجود اجازه می‌دهد تا نه به عنوان یک (تبصره در حاشیه‌ی متن دیگری)، بلکه به عنوان (متن اصلی وجود) ظاهر شود. از این منظر، تکلم به زبان خویش، رادیکال‌ترین شکل کنش سیاسی است؛ چرا که لکنت موجود دست‌دوم را به فصاحت ویرانگر موجود اول تبدیل می‌کند. موجود اول بودن، یعنی نپذیرفتن نقش سایە در ساختار نمادین قدرت. دازاین اصیل کسی است که با (اضطراب) ناشی از انتخاب خویش روبرو می‌شود. انتخاب (کوردبودن) در برابر ساختاری که می‌خواهد تو را ذوب کند، یعنی ایستادن در دهانه‌ی عدم. این قاطعیت، پاسخ نهایی به پوچی موجودیت دست‌دوم است. موجود اول می‌داند که هستی، تنها در جایی سکنی می‌گزیند که (تفاوت)، شجاعت بودن داشته باشد.

جغرافیا به مثابه کالبد هستی؛ ستیز (زمین)با (فضای هندسی)

در هستی‌شناسی موجود دست‌دوم، زمین از مرتبه‌ی(بستر ظهور حقیقت) به مرتبه‌ی یک (منبع در دسترس) تنزل می‌یابد. گفتمان حاکم، جغرافیا را نه به مثابه مکان سکنا گزیدن، بلکه به مثابه یک (فضای انتزاعی و هندسی) می‌فهمد که با مختصات ریاضی و خط‌کش‌های سیاسی قابل‌تحدید است. این تقلیل مکان به فضا، در واقع نوعی (اخته‌سازی هستی‌شناختی) است؛ چرا که در فضای انتزاعی، همه‌چیز جایگزین‌پذیر است. موجود دست‌دوم در چنین فضایی، بی‌ریشه است؛ او روی خاکی راه می‌رود که برایش صامت شده است، چرا که پیوند ارگانیک میان دازاین و زمین گسسته شده و جای آن را رابطه‌ی میان (سوژه‌ی مطیع) و (قلمروی اداری) گرفته است. اما برای موجود اول، جغرافیا نه یک دارایی مادی، بلکه امتداد کالبد هستی است. دازاین کورد، جهان را نه از طریق نقشه‌های کارتوگرافیک (که ابزار تسلط گفتمان حاکم‌اند)، بلکه از طریق (بودگی انضمامی) در مکان می‌فهمد. در اینجا، کوردستان صرفا یک عارضه‌ی طبیعی یا یک مانع سوق‌الجیشی نیست؛ بلکه صخره، سنگ و شیار دره‌ها، بخش‌هایی از (حافظه‌ی وجودی) هستند که تاریخ را در خود ذخیره کرده‌اند. موجود اول در پیوندی پدیدارشناختی با (کوردستان) قرار دارد؛ زمین برای او همان پناهگاه ناگشودنی است که در برابر هضم‌شدن در ساختار یکنواخت مقاومت می‌کند.

ستیز میان (زمین مادری) و (فضای ایدئولوژیک)، نبرد میان (مکان‌مندی اصیل) و (بی‌مکانی سازمان‌یافته) است. گفتمان حاکم با تحمیل نام‌های غریبه، مرزبندی‌های تصنعی و تبدیل (نیشتمان) به (واحد تقسیمات کشوری)، سعی در زدودن (ارادە وجود) از جغرافیا دارد. این فرآیند، تلاشی است برای تبدیل موجود اول (که در پیوند با زمینش، غیرقابل‌تسخیر است) به موجود دست‌دوم (که در فضای انتزاعی، بی‌هویت و قابل‌جابه‌جایی است).

کوردبودگی در این ساحت، یعنی بازپس‌گیری (حق مکان)؛ حقی که فراتر از مالکیت حقوقی، به معنای حق بودن در خانه‌ی خویش است. موجود اول با ایستادگی بر زمین خویش، سدی در برابر پیشروی (نیستی مکانی) می‌سازد. او می‌داند که اگر پیوندش با این صخره‌های انضمامی قطع شود، وجودش به یک مفهوم انتزاعی در کتاب‌های تاریخ دیگران تبدیل خواهد شد. لذا جغرافیا برای او، آخرین سنگر پدیدارشناختی است؛ جایی که در آن، هستی هنوز از اصالت ریشه‌ها تغذیه می‌کند و اجازه نمی‌دهد که دازاین به یک موجود بی‌مکان، پیوندخورده به فضای سرد ایدئولوژی فروکاسته شود.

کلام پایانی

موجود اول بودن، یعنی درک این حقیقت که دازاین، اگر از (مکان‌مندی اصیل) خویش گسسته شود، تنها به یک ماده‌ی خام برای تکنولوژی قدرت تبدیل می‌شود. کوردبودگی، واسازی تمام تعاریف عاریه‌ای و بازگشت به آن مکان(وجود) حقیقی و اصیل است؛ نبردی برای نجات (بودن) از چنگال (وانمودگی). ما نه از یک هویت، که از یک نبرد برای نجات حقیقت از چنگال کپی‌برداری سخن می‌گوییم. وجود بی‌مکان، چیزی جز یک برساخته‌ی بدلی در ویترین ایدئولوژی نیست.

 منبع: کوردستان میدیا

 

تێکهەڵچوونی نەریت و مۆدێڕنیتە

 

ئاخۆ ئێران خاوەنی مێژووە؟ ئاخۆ ئێرانی وەک ناسنامە، وەک بوون، مێژوومەندە، مێژوومەندە، تاریخمەندە؟

کوردستانیانی خۆشەویست، هاوڕێیانی هێژا و دڵسۆزم، سڵاوتان لێ بێت. لەم ڤیدیۆیەدا بە خزمەتتان گەیشتینەوە تا بە شێوەیەکی ئۆنتۆلۆژیک تیشک بخەینە سەر ئەم دیاردەیە و بنەماکان و ڕیشەکانی کێشەی نێوان کورد و ئێرانی بە شێوەیەکی زانستی و لە دەرگای فەلسەفەوە دەربخەین.

کاتێک باس لە ئێران دەکەین وەک بوون، کاتێک باس لە ئێرانی دەکەین وەک ناسنامە، لە ڕاستیدا خاوەن مێژوویەکی کۆن نییە. دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی قاجارەکان و سەرشۆڕی و شکستی ئێرانییەکان لە ڕووسەکان. لەو سەردەمەدا بوو کە ئێران، نەتەوەخوازی ئێرانی و ئێرانیبوون وەک ناسنامە و هوویەت دەرکەوت و لە سەردەمی پەهلەویدا مۆسۆگەر بوو. کەواتە لە درێژایی مێژوودا، لە قووڵایی مێژوودا، هیچ باسێک، هیچ بوونێک لە ئێران و ئێرانی وەک ناسنامە بوونی نییە.

دەرکەوتنی ئێرانی وەک ناسنامە، وەک جیۆپۆلەتیک و وەک بوون، وەک ئەگزیستێنس، لە ڕاستیدا نە بەرهەمی ئاڵوگۆڕێکی مەعریفەتناسی، نە بەرهەمی ئاڵوگۆڕێکی مۆدێرن و دەرکەوتنی مۆدێرنیتە لە نێو ئێرانییەکاندا، بەڵکوو بەرهەم و لێکەوتەی تەحقیر و حەقارەت و سەرشۆڕی و شکستی ئێرانی لە سەردەمی قاجار لەگەڵ ڕووسەکاندا بوو.

بە پێچەوانەوە، کاتێک باس لە کورد دەکەین وەک بوون لە مێژوودا، کاتێک باس لە کوردی دەکەین، لە کوردایەتی دەکەین وەک ناسنامە، بەرهەمی ئاڵوگۆڕێکی مەعریفەتناسانەیە لە زەینی تاکی کورددا. کوردبوون بەرهەمی تێپەڕین لە ئۆبجێکتیڤبوون و دەرچوون لە ئۆبجێکتیڤبوون لە بەرکاربوونی سوژەی کوردییە، تێپەڕین بەرەو سوژەبوون، بەرەو بکەربوون، بەرەو بنیاتنانێکی سەربەخۆیانە.

بەڵام کاکڵ و ناوەڕۆک و جەوهەر و گەوهەری ئێرانیبوون وەک ناسنامە، ملکەچبوون، جۆڕایەڵبوون بە نیسبەت حوکمڕان و حوکمڕەوایە. واتە ئێرانیبوون کاکڵ و تەوەرە و ناوەڕۆکە سەرەکییەکەی ئۆبژەوانییە، ملکەچبوونی مرۆڤێک، مرۆڤەکان بۆ حاکم، بۆ حکوومەت، بۆ دەسەڵات، بۆ هێزی باڵادەستە.

 

کاتێک چاو لە ئەهمییەت و گرینگایەتی فیردەوسی دەکەین لە لای فارسەکان، ئەمە بە هۆی شیعرەکانی ئەو نییە، بە هۆی زمانی پاراوی فارسیشەوە نییە، بەڵکوو فیردەوسی بنیاتنەری لە ڕاستیدا ئایدیایەکی گرینگە لە نێو دەسەڵاتی سیاسی، لە نێو بەستێنی سیاسی ئێرانییەکاندا، ئەویش فەڕی ئیزەدی حوکمڕانە. واتە حاکم فەڕی ئیزەدی هەیە، حاکم لە لایەن ئیزەدەوە دانراوە، حاکم نێوەی خودایە لە سەر زەوی. ئەمە لە مەزهەبدا دەبێتە ویلایەتی موتڵەقەی فەقیە، لە دەرەوەی مەزهەب دەبێتە فەڕی ئیزەدی پادشاکان.

لە ڕاستیدا ئایدیۆلۆژی ئێرانی، پان ئێرانیزم و ئێرانخوازی لە سێ تەوەرە بەرهەم هاتووە. یەکەم، قودسیبوون، ئەوەی کە حاکم فەڕی ئیزەدییە، نێزەی خودایە لە سەر زەوی، ویلایەتی موتڵەقەی فەقیە، ویلایەتی موتڵەقەی بە سەر ڕەعیەتدا هەیە. لە ڕاستیدا تەوەرەی دووەم دەگەڕێتەوە بۆ سەر ڕەهابوون، واتە موتڵەقبوونی ئەم ئایدیایە. ئەم ئایدیایە ئایدیایەکی موتڵەقە. مرۆڤەکان، بوونەکان لە نێو جیۆپۆلەتیکی ئێراندا، پێویستە جۆڕایەڵی ئەم ئایدیایە بن، پێویستە ملکەچی ئەم ئایدیایە بن، حەقی بەربەرەکانی و شک و گومان لەم ئایدیایەیان نییە. و گرینگترین دیاردە ئەوەیە کە دژە مۆدێرنیتەیە.

ئەمەیە کێشەی کورد لەگەڵ ئێرانیبوون. کورد مۆدێرنە، کورد مۆدێرن بیر دەکاتەوە، کورد بەرەو مۆدێرنیتە باڵی کێشاوە، بەرەو سوژەبوون، بەرەو سەربەخۆیی، بەرەو ئیرادەی خۆبنیاتنان، بەرەو پەیوەندی ئینتەرسوژەکتیڤی نێوان مرۆڤەکان، پەیوەندییەک لە سەر شەرعییەتی سەربەخۆیی هەموو سوژە جیاوازەکان بەرهەم هاتووە. کورد وەک نەتەوە لە سەر ئەم باوەڕەیە کە کورد شەرعییەتی خۆبنیاتنانی هەیە، فارس شەرعییەتی خۆبنیاتنانی هەیە، تورک شەرعییەتی خۆبنیاتنانی هەیە، بەلووچ شەرعییەتی خۆبنیاتنانی هەیە، بۆیە سوژەیەکی مۆدێرنە، سوژەیەکی پلۆرالە و سوژەیەکی دیموکراتە.

بەڵام فارسەکان ئەو شەرعییەتە قایل نین. قودسیبوون، ڕەهایی و موتڵەقییەتی ئایدیۆلۆژی ئێرانی و نەریتیبوون، دژە مۆدێرنبوون تایبەتمەندی گرینگی پان ئێرانیزمە. ئەمە بنەما مەعریفییەکان و کێشەی تێکەڵچوونی نێوان کورد و ئێرانییە. ئێرانییەکان دژی کوردن چونکە نەریتین. کورد بەرەو مۆدێرنیتە هەڵکشاوە، بەرەو سوژەوانی و سوژەبوون. ئێرانییەکان جۆڕایەڵ و ملکەچ و ئۆبژە دەژین. کوردەکان بەرەو سوژەوانی، بەرەو خۆبنیاتنەری سەربەخۆیانە هەڵکشاون.

ئەمەیە کە ئێرانییەکان خوازیاری جۆڕایەڵی و ملکەچی هەموو بوونەکانی نێو جیۆپۆلەتیکن بە مەبەستی باڵادەستی فارس، بە مەبەستی سەروەری فارس، بە مەبەستی مۆسۆگەرکردنی بەردەوامی و دائیمی سەروەری فارس بە سەر نەتەوەکانی تر. ئەوان خوازیاری ئەوەن کە لە بوونەکانی تری غەیرە فارس لە نێو جیۆپۆلەتیکی ئێراندا بوونێکی دەستی دوو، جۆڕایەڵ و ملکەچ و بوونێک کە سەروەری فارسی قبووڵ کردووە.

بەڵام کوردەکان دژی ئۆبژەبوونن. کوردەکان سوژەن، خۆبنیاتنەرن، ڕەخسیون بەرەو ڕزگاری و بەرەو ئازادی و بەرەو دیموکراسی باڵیان گرتووە. ئەمەیە کە فارسەکان تەحەمولی کوردەکان ناتوانن بکەن، چ فارسی مەزهەبی بێت، چ فارسی غەیرە مەزهەبی.

ئیرادەی گێڕانەوە: مێژوو وەک بونیادێکی دژە-داگیرکاری

 

شاهۆ حوسێنی

ڕابردوو تەنیا کۆمەڵە ڕووداوێکی خاو و پەرتەوازەن کە ڕوویان داوە، بەڵام مێژوو بریتی نییە لەو ڕووداوانە؛ بەڵکو مێژوو بریتییە لە "گێڕانەوەیەک" کە لەسەر بنەمای هزر، ئایدیا و دیسکۆرسێکی دیاریکراو، ئەو ڕووداوانە ڕێک دەخات و مانیان پێ دەبەخشێت، دەیان کاتە حەقیقەتێک و بنەمای شووناسێکی گشتی و نەتەوەیی. واتە مێژوو هەمیشە بونیادنراوێکی مرۆییە بۆ گەیشتن بە مەبەستێکی تایبەت.

١. مێژوومەندی وەک "بوون" (Ontology)

کورد "مێژوومەندە" (Historical Being)، ئەمەش واتە کورد تەنیا "تەنێکی فیزیکی" نییە لەسەر خاک، بەڵکو "بکەرێکی هۆشیارە" کە لەناو زەمەندا شوێنپەنجەی خۆی جێهێشتووە. داگیرکەران هەمیشە هەوڵیان داوە کورد وەک "گەلێکی بێ مێژوو" یان "بەرکار" (Object) نیشان بدەن کە ڕووداوەکان بەسەریدا هاتوون. بەڵام کاتێک کورد دەست دەداتە پێنووس و مێژووی خۆی دەنووسێتەوە، لێرەدا لە "بەرکار"ەوە دەبێتە "بکەر" (Subject). ئەم گۆڕانە گەورەترین نیشانەی مێژوومەندییە.

٢. مێژوو وەک "بەرهەمی سەربەخۆ" و "ڕزگارکراو"

ئەو مێژوویەی داگیرکەر بۆ کوردی نووسیوە، مێژوویەکی "داگیرکراوە". بەڵام ئەو مێژوویەی کورد سەربەخۆیانە بۆ خۆی دەینووسێتەوە، مێژوویەکی "ڕزگارکراوە". مێژوومەندیی کورد لێرەدا دەردەکەوێت؛ کە توانیویەتی لەناو هەموو ئەم گوشار و سڕینەوەیەدا، گێڕانەوەیەکی سەربەخۆ بەرهەم بهێنێت کە تێیدا ڕابردووی خۆی بە مانا و ئامانجێکی نەتەوەیی دەبەستێتەوە.

٣. مێژوومەندی وەک "ئیرادەی بەردەوامی"

ئەوەی کورد مێژوومەندە، بەو مانایەیە کە لە هەناوی ڕووداوەکاندا "هاتووەتە دەر" و نەفەوتاوە. ئەگەر کورد مێژوومەند نەبوایە، لەناو دیسکۆرسی نەتەوە سەردەستەکاندا دەتوایەوە. بەڵام مێژوونووسیی کوردی (لە ئەمین زەکی بەگەوە تا دەگاتە مێژوونووسانی هاوچەرخ) نیشانەی ئەوەیە کە کورد خاوەن "زەینێکی مێژوویی" تایبەت بە خۆیەتی بۆ دەرچوون لە کۆیلایەتی و بن‌دەستی.

٤. مەبەستداریی گێڕانەوەی کوردی

گێڕانەوەی مێژووی کورد بە مەبەستی خزمەتکردنی "نەتەوەیی" و "ڕزگاریی نەتەوەیی" داڕێژراوە. کاتێک ئێمە باس لە میدیاکان، میرنشینەکان و شۆڕشەکان دەکەین، تەنیا باسی ڕابردوو ناکەین، بەڵکو بەدوای ڕەگەکانی "سەربەخۆیی"دا دەگەڕێین تا شەرعییەت بدەین بە داواکارییەکانی ئەمڕۆمان و بەرپەرچی ئەوی تری (فارس، عەرەب و تورک) بدەینەوە.

دەرەنجام:

گەورەترین مەترسی بۆ نەتەوەیەکی بێ دەوڵەت، داگیرکردنی خاکەکەی نییە، بەڵکو زەوتکردنی مافی گێڕانەوەی مێژووەکەیەتی. کورد بە چەسپاندنی مێژوومەندیی خۆی، سەلماندی کە تەنیا لە ڕابردوودا نییە، بەڵکو خۆی "ڕابردوو" دەکاتە "مێژوو" بۆ ئەوەی داهاتوویەکی ئازاد بونیاد بنێت.