شاهۆ
حوسێنی
ڕابردوو
تەنیا کۆمەڵە ڕووداوێکی خاو و پەرتەوازەن کە ڕوویان داوە، بەڵام مێژوو بریتی نییە
لەو ڕووداوانە؛ بەڵکو مێژوو بریتییە لە "گێڕانەوەیەک" کە لەسەر بنەمای
هزر، ئایدیا و دیسکۆرسێکی دیاریکراو، ئەو ڕووداوانە ڕێک دەخات و مانیان پێ دەبەخشێت،
دەیان کاتە حەقیقەتێک و بنەمای شووناسێکی گشتی و نەتەوەیی. واتە مێژوو هەمیشە بونیادنراوێکی
مرۆییە بۆ گەیشتن بە مەبەستێکی تایبەت.
١. مێژوومەندی وەک
"بوون" (Ontology)
کورد
"مێژوومەندە" (Historical Being)، ئەمەش واتە کورد تەنیا "تەنێکی فیزیکی" نییە لەسەر
خاک، بەڵکو "بکەرێکی هۆشیارە" کە لەناو زەمەندا شوێنپەنجەی خۆی جێهێشتووە.
داگیرکەران هەمیشە هەوڵیان داوە کورد وەک "گەلێکی بێ مێژوو" یان "بەرکار" (Object) نیشان بدەن کە ڕووداوەکان
بەسەریدا هاتوون. بەڵام کاتێک کورد دەست دەداتە پێنووس و مێژووی خۆی دەنووسێتەوە،
لێرەدا لە "بەرکار"ەوە دەبێتە "بکەر"
(Subject). ئەم گۆڕانە گەورەترین نیشانەی مێژوومەندییە.
٢. مێژوو وەک "بەرهەمی
سەربەخۆ" و "ڕزگارکراو"
ئەو
مێژوویەی داگیرکەر بۆ کوردی نووسیوە، مێژوویەکی "داگیرکراوە". بەڵام ئەو
مێژوویەی کورد سەربەخۆیانە بۆ خۆی دەینووسێتەوە، مێژوویەکی "ڕزگارکراوە".
مێژوومەندیی کورد لێرەدا دەردەکەوێت؛ کە توانیویەتی لەناو هەموو ئەم گوشار و سڕینەوەیەدا،
گێڕانەوەیەکی سەربەخۆ بەرهەم بهێنێت کە تێیدا ڕابردووی خۆی بە مانا و ئامانجێکی نەتەوەیی
دەبەستێتەوە.
٣. مێژوومەندی وەک
"ئیرادەی بەردەوامی"
ئەوەی
کورد مێژوومەندە، بەو مانایەیە کە لە هەناوی ڕووداوەکاندا "هاتووەتە دەر"
و نەفەوتاوە. ئەگەر کورد مێژوومەند نەبوایە، لەناو دیسکۆرسی نەتەوە سەردەستەکاندا
دەتوایەوە. بەڵام مێژوونووسیی کوردی (لە ئەمین زەکی بەگەوە تا دەگاتە مێژوونووسانی
هاوچەرخ) نیشانەی ئەوەیە کە کورد خاوەن "زەینێکی مێژوویی" تایبەت بە خۆیەتی
بۆ دەرچوون لە کۆیلایەتی و بندەستی.
٤. مەبەستداریی گێڕانەوەی
کوردی
گێڕانەوەی
مێژووی کورد بە مەبەستی خزمەتکردنی "نەتەوەیی" و "ڕزگاریی نەتەوەیی"
داڕێژراوە. کاتێک ئێمە باس لە میدیاکان، میرنشینەکان و شۆڕشەکان دەکەین، تەنیا باسی
ڕابردوو ناکەین، بەڵکو بەدوای ڕەگەکانی "سەربەخۆیی"دا دەگەڕێین تا شەرعییەت
بدەین بە داواکارییەکانی ئەمڕۆمان و بەرپەرچی ئەوی تری (فارس، عەرەب و تورک) بدەینەوە.
دەرەنجام:
گەورەترین
مەترسی بۆ نەتەوەیەکی بێ دەوڵەت، داگیرکردنی خاکەکەی نییە، بەڵکو زەوتکردنی مافی گێڕانەوەی
مێژووەکەیەتی. کورد بە چەسپاندنی مێژوومەندیی خۆی، سەلماندی کە تەنیا لە ڕابردوودا
نییە، بەڵکو خۆی "ڕابردوو" دەکاتە "مێژوو" بۆ ئەوەی داهاتوویەکی
ئازاد بونیاد بنێت.
