( ساتوسەودای سەدە لە حەشارگەکانی دەسەڵات لە واشنتۆن)
شاهۆ
حوسێنی
تۆم
باراک، ملیاردێرێکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک لوبنانییە و لە نزیکەکانی دۆناڵد ترەمپە. ڕوانگە
و کردەوەکانی لە مەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا مشتومڕێکی زۆری لێکەوتۆتەوە، و لێکدانەوەگەلی
جیاوازی بەدوای خۆیاندا هێناوە.
هەندێک
شرۆڤە دەریدەخەن کە ئەو بە ڕێبازێکی بازرگانی و نائایدۆلۆژی، بەدوای پێناسەکردنەوەی
ڕۆڵی ئەمریکا لە ناوچەکەدایە. لەم نێوەندەدا، ئەم تێڕوانینە هەیە کە ڕەنگە ئەم گۆڕینی
ڕێبازە، دەرەنجامی جیاوازی هەبێت بۆ پرسە ئاڵۆزە ناوچەییەکان و لەوانەش پرسی کورد.
بەگستی لەوە دەچێت کە ئەم هەوڵانە ڕەنگە لە بەرژەوەندیی سانترالیزم (مەرکەزییەت)ی
حکومەتە ناوەندییەکان لە ناوچەکەدا بێت و مافەکانی پەیوەست بە خۆبەڕێوەبەری یان فیدراڵیزم
سنووردار بکات.
کاتێک
باس لە کارەکتەرگەلێکی وەک تۆم باراک (Tom Barrack) و
ئەو پڕۆژانە دەکرێت کە ئەو حەولیان بۆ ئەدات، لە ڕاستیدا دەچینە نێو توێژە قووڵ و
ژێرینەکانی دەسەڵات لە واشنتۆن و پەیوەندییە دارایی-سیاسییەکان لەگەڵ وڵاتانی کەنداوی.
سەبارەت
بەو گریمانەیەی کە دەڵێت «کوردەکان قوربانیی سەرەکیی ئەم ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە نوێیەن»،
دەکرێت لە چەند گۆشەیەکەوە سەیری بابەتەکە بکرێت:
١. ڕۆڵی تۆم باراکی
بازرگان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی
تۆم
باراک وەک کەسێک کە پەیوەندی زۆر نزیکی لەگەڵ ترەمپ و هەروەها دەسەڵاتدارانی ئیمارات
و سعودیە هەیە، بەدوای مۆدێلێک لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دایە کە لەسەر بنەمای «سەقامگیری
لە ڕێگەی بیزنیس و هێزە ناوەندییەکانەوە» دامەزرابێت. لەم تێڕوانینەدا:
* لە پێشینە بۆ
حکومەتە بەهێز و جێگیرەکانە (وەک ڕیاز و ئەبوزەبی).
* گرووپە ناحکومییەکان
یان سەربەخۆخوازەکان (وەک بزاڤە کوردییەکان) وەک «هۆکارگەلی ناسەقامگیرکەر» لە پڕۆژە
ئابوورییە گەورەکاندا سەیر دەکرێن.
٢. دووبارەبوونەوەی سیناریۆی
سایکس-پیکۆ؟
لێکچوونی
ئەم سەردەمە لەگەڵ سەردەمی سایکس-پیکۆ لەوەدایە کە دیسانەوە زلهێزەکان خەریکی کێشانی
نەخشەی دزەن لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی وزە و ئاسایش.
* لە سایکس-پیکۆدا،
کورد بەهۆی نەبوونی پشتیوان لەنێو زلهێزەکاندا، لە هەبوونی جوگرافیا بێبەش کرا.
* لە پلانە نوێیەکاندا
(وەک ئەوەی لە سەردەمی ترەمپدا بە کشاندنەوە لە باکووری سوریا بینرا)، کوردەکان سەرەڕای
ئەوەی هاوپەیمانی پیادەی ئەمریکا بوون لە شەڕی دژی داعش، لە کۆتاییدا لە بەرامبەر
لێکتێگەیشتنە گەورەترەکاندا (لەگەڵ تورکیا و ڕووسیا) کرانە قوربانی مامەڵەکان.
٣. بۆچی کوردەکان لە مەترسیدان؟
لە
تێڕوانینی «ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ»دا کە لەسەر تەوەری پەیماننامەگەلێکی وەک ئیبراهیم
و هاوپەیمانییە ئابوورییەکان بنیادنراوە، ئەم دیاردانە گرینگایەتێکی تایبەتیان
هەیە:
**یەکپارچەیی
خاکی وڵاتان: بۆ پڕۆژەکانی گواستنەوەی وزە و سەقامگیریی وەبەرهێنان، هێزە ناوەندییەکان
پێیان باشترە مامەڵە لەگەڵ دەوڵەتە جێگیرەکان بکەن نەک قەوارە خۆبەڕێوەبەرەکان.
**
دژایەتی بەرژەوەندی لەگەڵ تورکیا: هەر جۆرە دەرکەوتنی هێزێکی سەربەخۆی کوردی، تووڕەیی
تورکیا دەورووژێنێت. لە حیساباتەکانی تۆم باراک و هاوبیرانیدا، تورکیا وەک شەریکێکی
بازرگانی و ئەندامی ناتۆ، قورسایی زیاترە لە هاوپەیمانە ناوچەییەکاندا لەبەراورد
لەگەڵ کوردەکان.
دەرەنجام:
ئەگەر
«ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ» تەنها لەسەر بنەمای هاوسەنگیی هێزی دارایی و ڕێککەوتنەکانی
پشت پەردەی ملیاردێرەکانى وەک باراک بێتە ئاراوە، داخوازییە نەتەوەییەکانی کورد کە
لە دژایەتیدایە لەگەڵ سنوورە فەرمییەکان، بێگومان یەکەم شتە کە لەسەر مێزی مامەڵەکە
دەکرێتە قوربانی.
